Adres Zarządu Głównego:
ul. 11 Listopada 17/19, 03-446 Warszawa
e-mail: zzwp@op.pl
Organizacja pożytku publicznego KRS 0000141267
Rachunek Bankowy Zarządu Głównego: 45 1240 6104 1111 0000 4784 5055
W Gdańsku 29 września 2026 r. odbyły się poruszające uroczystości patriotyczne dedykowane ekspatriantom, którzy po 1945 roku współtworzyli i odbudowywali powojenną stolicę Pomorza. Wydarzenie zorganizowane przez Pomorski Zarząd Wojewódzki Związku Żołnierzy Wojska Polskiego wraz z Pomorskim Oddziałem Towarzystwa Sympatyków Wilna i Ziemi Wileńskiej zgromadziło przedstawicieli władz, kombatantów, mieszkańców oraz wyjątkowo liczną grupę gdańskiej młodzieży.
Hołd przy Obelisku Kresowian
Oficjalna część obchodów rozpoczęła się na terenie byłego Dworca PKP Gdańsk Kłodno. To właśnie w tym symbolicznym miejscu - do którego po II wojnie światowej docierały transporty z przesiedleńcami - stoi dziś Obelisk Kresowian. Uroczystość zainaugurowano wspólnym odśpiewaniem „Mazurka Dąbrowskiego”, a nad sprawnym przebiegiem manifestacji czuwał mjr w st. spocz. Sławomir Bielak.
Zgromadzonych gości powitała kmdr w st. spocz. Bożena Szubińska, prezes PZW ZŻWP. Głos zabrali również zaproszeni oficjele. O podtrzymywanie pamięci o kresowych korzeniach i tożsamości apelowała Bożena Kisiel, prezes Pomorskiego Oddziału Towarzystwa Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej. W imieniu lokalnego samorządu i mieszkańców przemawiała Przewodnicząca Rady Miasta Gdańska Agnieszka Owczarczak, z kolei list i stanowisko Prezydent Miasta Gdańska Aleksandry Dulkiewicz odczytał Maciej Kukla. Na trybunie honorowej pojawili się także poseł Piotr Adamowicz oraz płk w st. spocz. Stanisław Skrzypski, prezes Zarządu Okręgowego ZIWRP.
Kulminacyjnym momentem uroczystości było złożenie kwiatów i zapalenie zniczy pod obeliskiem. W asyście honorowej Grupy Rekonstrukcji Historycznej im. Pułku 4 Ułanów Zaniemeńskich oraz pocztów sztandarowych hołd oddały liczne delegacje. Wśród składających kwiaty obecny był m.in. znany gdański piekarz Grzegorz Pellowski, reprezentujący Stowarzyszenie Żołnierzy i Sympatyków „Niebieskie Berety” razem z płk. Stanisławem Korneszczukiem.
Organizatorzy skierowali szczególne podziękowania do dyrekcji, nauczycieli i uczniów gdańskich szkół - Szkoły Podstawowej nr 59 na Olszynce (z dyrektor Beatą Ptasińską) oraz klasy wojskowej IV LO z Nowego Portu (z wychowawczynią Elżbietą Maj). Młodzież oraz Rotmistrz Adam Zając ze Szwadronu im. Pułku 4 Ułanów Zaniemeńskich otrzymali symboliczne dyplomy uznania za swoją zaangażowaną postawę i obecność.
Śladami wileńskich korzeni. Debata i relacje świadków
Druga część wydarzenia miała charakter popularnonaukowy oraz wspomnieniowy i skupiła się na analizie wpływu Kresowian na powojenny kształt Gdańska. Spotkanie otworzył pokaz materiału filmowego z wernisażu wystawy o wymownym tytule „Na Gdańsk zdecydowałem się od razu”, opatrzony komentarzem Bożeny Kisiel. Prezes TMWiZW wygłosiła również prelekcję „Gdańszczanki z Wilna”, w której przybliżyła biografie niezwykłych kobiet o wileńskim rodowodzie.
Z kolei historyczny i urbanistyczny wymiar migracji przedstawił Przemysław Namsołek - historyk oraz wiceprezes Oddziału Pomorskiego TMWiZW i Rodziny Ponarskiej. W wystąpieniu „Sylwetki gdańskich architektów o rodowodzie wileńskim” wykazał, jak mocno kresowa myśl techniczna i artystyczna zdeterminowała współczesną architekturę miasta.
Największe emocje wzbudził panel wspomnieniowy, podczas którego zaproszeni goście podzielili się osobistymi, rodzinnymi dramatami i refleksjami nad relacjami polsko-litewskimi.
Senator Bogdan Borusewicz wspominał dom rodzinny przesiąknięty wileńską tradycją, do którego jego rodzice trafili po przyjeździe do Gdańska pierwszym transportem z Wileńszczyzny.
Poseł Piotr Adamowicz przypomniał o losach swoich rodziców - rodowitych wilnian przymusowo wysiedlonych w 1946 roku.
Przewodnicząca Agnieszka Owczarczak oraz radny Maximilian Kieturakis (wnuk legendarnego prof. Zdzisława Kieturakisa) odnieśli się do międzypokoleniowego przekazu pamięci w gdańskich domach.
Głos zabrali również dr Maria Wieloch (prezes Stowarzyszenia „Rodzina Ponarska”) oraz kmdr por. rez. Krzysztof Kozubowski (członek ZOP ŚZŻAK).
Wydarzenie, które poprowadziła kmdr w st. spocz. Bożena Szubińska, pokazało, że pamięć o Wilnie i Kresach Wschodnich stanowi fundament współczesnej tożsamości Gdańska, a międzypokoleniowa sztafeta pamięci trwa nieprzerwanie.
