Aktualności

JAK PRZYJĄĆ DAROWIZNĘ

Jednym z problemów, przed którym stają organizacje pozarządowe jest pytanie, czy możemy, a jeśli tak, to w jaki sposób przyjąć darowiznę od osoby fizycznej lub prawnej. Na wstępie pragnę zwrócić uwagę, że poniższe rozważania nie dotyczą 1,5 procenta podatku dochodowego od osób fizycznych (pdof).

Na początek wyjaśnijmy sobie, co to jest darowizna. Definicja z art. 888 Kodeksu Cywilnego mówi, że darowizna to „forma umowy, w której darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego, kosztem swego majątku”. Podkreślmy: o darowiźnie mówimy wtedy, kiedy dzielimy się swoją własnością, czyli przekazujemy pieniądze z własnej kieszeni lub sprzęty, które do nas należą.

Jakie są podstawowe cechy darowizny (art. 26 ust. 1 pkt 9 i ust. 7 - ustawy o pdof). Możemy ją przekazać organizacji działającej na rzecz określonych w ustawie celów społecznych. Przekazywana jest w roku podatkowym, z którego się rozliczamy. Na obdarowanym spoczywa obowiązek sprawozdania otrzymanych darowizn, jeśli były one podstawą do odliczenia podatkowego u darczyńcy.

Kto może nam dać darowiznę. Darczyńcami mogą być osoby fizyczne oraz osoby prawne (firmy, spółki itd.). Stowarzyszenia i fundacje korzystają z ofiarności zarówno jednych, jaki i drugich. Mogą także - jako osoby prawne - same przekazać darowiznę innej organizacji. Darowizny może otrzymać każda fundacja i zarejestrowane stowarzyszenie, w tym również stowarzyszenie zwykłe. W tym celu nie jest wymagany stosowny zapis w statucie stowarzyszenia, bowiem od dnia 20 maja 2016 r. stowarzyszenie zwykłe, zgodnie z art. 42 ust. 2 znowelizowanej ustawy Prawo o stowarzyszeniach, może przyjmować darowizny. Darowiznę można przekazać na dowolnie wybrane działanie statutowe organizacji pozarządowej (np. pomoc wykluczonym, opłaty za telefon, zakup sprzętu komputerowego).

Darowiznę może otrzymać każda organizacja pozarządowa: fundacja, stowarzyszenie, stowarzyszenie zwykłe. Nie muszą one mieć statusu organizacji pożytku publicznego. Trzeba jednak pamiętać, że darowizna może być przeznaczona tylko na określone cele społeczne, które realizuje dana organizacja i ma je zapisane w statucie lub regulaminie oraz Krajowym Rejestrze Sądowym. Informacje o tym, jakie to cele znajdziemy w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (art. 4).

Osoba fizyczna przekazująca darowiznę dla stowarzyszenia może odliczyć ją od podatku dochodowego, gdy:

1) przekazana jest na cele zawierające się w sferze zadań publicznych (określone w art. 4 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie);

2) organizacjom, (m.in. stowarzyszeniom i fundacjom), o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 tej ustawy;

3) prowadzącym działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych (niekoniecznie posiadającym status organizacji pożytku publicznego) określonych w tej ustawie;

4) przekazane na cele kultu religijnego. Od podstawy opodatkowania można odliczyć darowizny w kwocie nie wyższej niż 6% uzyskanego dochodu.

Osoby prawne (np. przedsiębiorcy) mogą odliczyć darowizny na te same cele, co osoby fizyczne (art. 18 ust 1 pkt 1 i 7 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych), jednak od podstawy opodatkowania mogą odliczyć darowizny w kwocie nie wyższej niż 10% uzyskanego dochodu. Wielu przedsiębiorców, którzy chcą przekazać darowiznę dla Związku o tej możliwości nie wie.  

Należy pamiętać, iż w przypadku gdy przedmiotem darowizny są pieniądze, to powinna ona być udokumentowana dowodem wpłaty na rachunek bankowy obdarowanej organizacji. Zaś w przypadku darowania rzeczy lub usług - dokumentem potwierdzającym przekazanie tej darowizny oraz dokumentami potwierdzającymi faktyczne wydatki związane z tą darowizną.

Darowizny są jednym ze źródeł finansowania działalności stowarzyszeń i fundacji. Darczyńca, kierując się zasadą hojności, może w ten sposób przekazać organizacji nieodpłatnie np. pieniądze, nieruchomość, rzecz. Wygodną, a czasem konieczną jej formą jest umowa pisemna. Zawarcie umowy oznacza że darczyńca przekazuje z własnego majątku np. pewną kwotę pieniędzy na określony cel, a nie ogólnie na organizację. 

W praktyce może okazać się, że wpisanie w tytule przelewu darowizny ogólnego sformułowania: „darowizna na cele statutowe”, nie jest dla urzędu skarbowego dostatecznym dowodem tego, że podatnik przekazał darowiznę na cele statutowe organizacji mieszczące się w sferach pożytku publicznego. Wówczas przekazujący darowiznę może zostać wezwany np. do pokazania w urzędzie skarbowym umowy darowizny lub statutu danej organizacji. Aby uniknąć konieczności dostarczania takich dokumentów warto w tytule przelewu precyzyjniej określić, na jakie cele statutowe organizacji jest przekazywana darowizna. 

Wskazanie konkretnego celu może mieć na względzie interes osoby trzeciej (np. pomoc dla osoby samotnej), interes społeczny (np. wykorzystanie przekazanych środków na określoną akcję charytatywną), a nawet interes samego obdarowanego (np. zakup komputera).

Czasem umowa wymaga aktu notarialnego, np. przy darowiźnie nieruchomości. W tym przypadku zawsze należy sporządzić akt notarialny - inaczej umowa będzie nieważna, nawet jeśli nieruchomość tę przekazano już obdarowanemu.

Pamiętać należy, że każde obdarowane stowarzyszenie musi wykazać sumę otrzymanych darowizn w sprawozdaniu finansowym,  w rachunku zysków i strat, a każdą z nich wymienić w informacji dodatkowej do sprawozdania. 

Jak i gdzie poszukiwać potencjalnych darczyńców?

Poszukiwania warto zacząć od lokalnego biznesu. Trafne określenie, czego potrzebujemy i w jakiej ilości - pozwoli stworzyć swoisty ranking potencjalnych darczyńców. Może też pomóc podczas rozmów biznesowych z naszymi dobrodziejami. Tam, gdzie liczy się konkret (a tak jest w biznesie), warto przedstawić dokument potwierdzający, że nasze wyliczenia nie są wzięte „z sufitu”, lecz mają podstawy w realnych działaniach.

Mimo że istotą darowizny jest bezinteresowność, warto pamiętać, aby podziękować darczyńcy, informując innych o przekazanej przez niego darowiźnie. W lokalnym środowisku taka reklama filantropijnych zachowań często ma wielkie znaczenie dla firmy.

Dla firmy-darczyńcy i dla darczyńców indywidualnych (prywatnych) zachętą do przekazania darowizny może być informacja o tym, co konkretnie udało nam się zrobić dzięki ich pieniądzom. Chwalimy się tym, zachęcając jednocześnie do przekazania kolejnych darowizn, po to, by kontynuować działania.

Dodatkową zachętą jest możliwość odliczenia darowizny od dochodu. Powtórzyć należy, że firma­darczyńca (osoba prawna) może odliczyć darowiznę, w wysokości do 10% dochodu, podlegającego opodatkowaniu, przekazaną na cele pożytku publicznego oraz cele kultu religijnego. Osoby prywatne mogą odliczyć do 6% dochodu.

Czy organizacja otrzymująca darowiznę płaci od niej podatek?

Obdarowana organizacja nie płaci podatku dochodowego od osób prawnych, jeśli otrzymana przez nią darowizna zostanie przekazana na jej cele statutowe, o których mowa w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, z wyjątkiem działalności gospodarczej. 

Jeśli darczyńca chce przekazaną darowiznę odliczyć w rocznym zeznaniu podatkowym, musi mieć dowód jej przekazania. Jeśli są to pieniądze - darowizna musi być wpłacona na rachunek bankowy organizacji, a darczyńca powinien zachować dowód wpłaty (przelewu bankowego). Jeśli są to dary rzeczowe - należy mieć potwierdzenie przekazania darów (dokument - np. umowa, protokół przekazania, w którym powinna być oszacowana ich wartość).

Jeżeli darczyńca chce skorzystać z prawa do odliczenia darowizny od dochodów podlegających opodatkowaniu, obdarowana organizacja musi wykazać otrzymane (przekazane) darowizny w deklaracji podatkowej CIT-D. CIT-D to załącznik do rocznej deklaracji CIT-8 składanej obowiązkowo po zakończeniu roku.

Obdarowana organizacja w CIT-D wykazuje otrzymane od osób prawnych i fizycznych darowizny, które pomniejszają u darczyńców postawę opodatkowania. Wykazuje tu kwotę wszystkich otrzymanych darowizn, nawet drobnych. Duże darowizny od osób prawnych muszą być wykazane z wskazaniem poszczególnych darczyńców, dzieje się tak gdy kwota darowizny jednorazowo przekroczyła 15 tys. lub roczna suma darowizn od jednego darczyńcy przekroczyła 35 tys. zł. Obdarowany ma obowiązek wskazać na jakie cele darowizny zostały przeznaczone (na razie bez wymieniania kwot). Dlatego tak duży nacisk kładziemy na rzetelne udzielenie informacji o przychodach w tym darowiznach i dotacjach.

Ponadto ustawodawca nałoży obowiązek udostępnienia do publicznej wiadomości, poprzez publikacje w Internecie, w środkach masowego przekazu lub wyłożenie dla zainteresowanych w pomieszczeniach ogólnie dostępnych informacji na temat otrzymanych darowizn.

Zarząd Główny składa sprawozdanie finansowe oraz wymagane deklaracje podatkowe za cały Związek. Dlatego tak istotne jest udzielanie rzetelnych informacji o otrzymanych dotacjach i darowiznach przez wszystkie struktury Związku, od koła do Zarządu Głównego włącznie. Mając na uwadze poziom informatyzacji organów skarbowych, organy Krajowe Administracji Skarbowej łatwo mogą sprawdzić rzetelność składanych sprawozdań. 

Podatek od spadków i darowizn

Pamiętać należy, że w przypadku udzielania pomocy finansowej (np. zapomóg) osobom fizycznym, osoby te mogą podlegać zapisom ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Obdarowany nie zapłaci podatku jeżeli suma darowizn otrzymanych od jednej instytucji w ciągu 5 lat nie przekroczy kwoty 4.902,00 zł. (art. 9 ust. 1 ustawy).

Jeżeli jednak wartość darowizny przekracza tę kwotę, to w 2026 r. podatek wyniesie:

• W przypadku nabywców z I grupy podatkowej podatek wynosi 3 proc. do progu 11.833 zł. Jeśli wartość spadku czy darowizny mieści się między 11.833 zł a 23.665 zł, podatek wynosi 355 zł oraz 5 proc. nadwyżki ponad 11.833 zł. Jeśli zaś wartość darowizny lub wartość spadku przekroczy 23.665 zł, podatek wyniesie 946,6 zł plus 7 proc. nadwyżki ponad 23.665 zł.

• Dla nabywców z II grupy podatkowej podatek będzie wynosić 7 proc. do progu 11.833 zł. Jeśli kwota spadku czy darowizny wyniesie od 11.833 zł do 23.665 zł, podatek wyniesie 828,4 zł plus 9 proc. nadwyżki ponad 11.833 zł. Jeśli zaś kwota darowizny lub wartość spadku przekroczy 23.665 zł, podatek wyniesie 1893,3 zł oraz 12 proc. od nadwyżki ponad 23.665 zł.

• Dla nabywców z III grupy podatkowej podatek będzie wynosić 12 proc. do progu 11.833 zł. Gdy kwota spadku czy darowizny albo ich równowartość wyniesie od 11.833 zł do 23.665 zł, podatek wyniesie 1.420 zł plus 16 proc. nadwyżki ponad 11.833 zł. Jeśli zaś wartość lub spadku przekroczy 23.665 zł, podatek wyniesie 3.313,2 zł plus 20 proc. nadwyżki ponad 23.665 zł.

Osoby zaliczone do tzw. zerowej grupy podatkowej mogą w ogóle uniknąć podatku, niezależnie od kwoty darowizny. Wystarczy, że zgłoszą w ciągu w sześciu miesięcy nabycie darowizny do urzędu skarbowego. W art. 4a ustawy od spadków i darowizn doprecyzowano jednak, że otrzymanie darowizny pieniężnej trzeba udokumentować dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.

Obowiązek zapłacenia podatku od darowizny ma obdarowany.

Henryk BUDZYŃSKI

Opracowano na podstawie materiałów opublikowanych na portalu organizacji pozarządowych NGO.pl. za zgodą z dnia 25 lutego 2019 r.

« Powrót do listy