Związek Żołnierzy Wojska Polskiego
Zarząd Główny

Adres Zarządu Głównego:
ul. Miklaszewskiego 5
02-776 Warszawa

tel. +48 727 008 000, + 48 727 008 001, + 48 727 008 002

Organizacja pożytku publicznego   KRS 0000141267

Aktualności

Znicze bohaterom września

Pierwsze ofiary II wojny, ranni żołnierze bitwy pod Mławą jako jeńcy trafiali m.in. do lazaretu rezerwowego Wehrmachtu w Olsztynie/Kortowie. Tam zmarło ich wielu, a 13 symbolicznie pochowano na cmentarzu wojskowym w Olsztynie.
    Co roku, 1 września, delegacja Zarządu Wojewódzkiego ZŻWP zapala znicze przed pamiątkową tablicą. Tym razem znicze zapalał prezes ZW Romuald Jóźwiak w asyście m.in. pocztu sztandarowego w składzie: wiceprezes ZW Stanisław Walczak, członek ZW Andrzej Piętak („niebieski beret”), przew. KR Zdzisław Cimaszkiewicz. Towarzyszyli im członkowie ZW: Maciej Sasin, Jacek Wiśniewski i Jerzy Pantak.
    Znane są nazwiska 12  tych żołnierzy, zmarłych od ran w październiku 1939 r., upamiętnione na cmentarzu garnizonowym przy ul. Szarych Szeregów w Olsztynie. Są to: Czesław Dziekowski, (?) Kołodziej, Dymitr Iwańczyk, Jan Bartmann, Bolesław Mońka, Wawrzyniec Mietzigow, Jan Kobus, Bolesław Molka, Piotr Słowik, Roman Czajkowicz, Stefan Figay, Jan Genko. Trzynasty to żołnierz NN.
 

*     *     *


     Wielu zapomina, że Niemcy napadli na Polskę także z Olsztyna (niem. Allenstein). U progu II wojny światowej umieszczono tu dwie dywizje Wehrmachtu, składające się z pułków piechoty, czołgów i artylerii. 1 września 1939 roku pułk piechoty zmotoryzowanej z 11. Dywizji Piechoty Wehrmachtu stacjonujący w koszarach przy ul. Warszawskiej wyruszył na front w kierunku Mławy i Działdowa. Tam stoczył ciężki trzydniowy bój z naszymi żołnierzami z Armii Modlin. Potem w składzie innych jednostek niemieckiej Armii Północ napadł na Warszawę od strony Pragi. Natomiast z lotniska Luftwaffe w Gryźlinach (20 km od Olsztyna, zbudowane  w latach 1937-1938) startowały samoloty, które zrzucały bomby nie tylko na żołnierzy, ale na bezbronną ludność, na uciekinierów, na polskie drogi i miasta, w tym na stolicę
     Już przed 1 września 1939 roku Niemcy wysiedlili lub aresztowali wielu miejscowych Polaków i Warmiaków z polskimi korzeniami, zwłaszcza inteligentów: urzędników polskiego konsulatu, bankowców, dziennikarzy i nauczycieli, harcerzy i działaczy polskich organizacji kulturalnych i gospodarczych, działaczy plebiscytowych, a także co znaczniejszych chłopów: (służyła temu specjalna „Operacja Tannenberg”).  Trafili oni do obozów koncentracyjnych, gdzie większość hitlerowcy zamordowali. Na polsko-niemieckim pograniczu często w ręce gestapo i SS wydawali Polaków ich niemieccy sąsiedzi zorganizowani w tzw. Selbstschutzu.
     Młodych polskich Warmiaków i Mazurów wcielano oczywiście do Wehrmachtu. Idące na front jednostki ówcześni mieszkańcy żegnali entuzjastycznie: kwiatami i manifestacjami poparcia. Jakoś nie myśleli, że sprowadzą nieszczęście nie tylko na Polskę, ale i na swój kraj. Dodajmy, że lazaret w Kortowie (niem. Kortau lub Totenkopf) był umieszczony w szpitalu psychiatrycznym, który w latach 1933-1945 wykorzystywany był do innych zbrodniczych działań: sterylizacji i eutanazji (akcja T4). Pensjonariuszy przymusowo sterylizowano zgodnie z ustawą z 14 lipca 1933 r. o zapobieganiu rozmnażania się dziedzicznie obciążonych.
     Na cmentarzu przy Szarych Szeregach spoczywają też radzieccy i polscy żołnierze polegli pod koniec II wojny światowej.

Jerzy PANTAK

 

« Powrót do listy